Metodoloji
ASEO ilişkisel bir ülke-yıl veri tabanıdır: 2000'den 2025'e, 54 devletin tamamı için her Afrika devleti-yıl başına bir satır — 1.404 satırlık bir panel — ve altına bağlanan anlaşma düzeyinde ve ikili (dyad) düzeyde kayıtlar. Bu sitedeki her rakam bu yapıdan türetilir; hiçbir değer tahmin veya atama yoluyla üretilmemiştir.
Tasarım ve analiz birimi
Analiz birimi ülke-yıldır. Panelin altında gözlemler doğal ayrıntı düzeylerini korur: tekil silah transferi anlaşmaları (5.293 kayıt), alıcı–tedarikçi ikili-yılları (2.429), savunma iş birliği ikili-yılları (66 ortak devletle 925), 11 ev sahibi devlette 8 dış aktöre ait 18 büyük tesise ilişkin varlık kayıtları ve 15 BM/AB ambargo rejimi. Toplamlar bu ayrıntı düzeylerinden yukarı doğru hesaplanır, asla elle girilmez. Teslim edilen hacim dönem boyunca toplam 67.970 milyon SIPRI TIV'dir.
Baştan sona geçerli tasarım ilkesi: ASEO gözlemlenebilir angajmanı ölçer — yapılan teslimatlar, imzalanan anlaşmalar, kurulan üsler, konulan ambargolar — ve nüfuz sorusunu analistin çıkarımına bırakır.
Veri katmanları, kaynaklar ve kapsam
Yedi açık katman; kapsam, 1.404 ülke-yıllık panelin tamamına göre ölçülmüştür
| Katman | İçerik | Başlıca açık kaynaklar | v1.0'da durum / kapsam |
|---|---|---|---|
| Silah transferleri | Büyük konvansiyonel silah teslimatları ve siparişleri (TIV) | SIPRI Silah Transferleri Veri Tabanı | 5.293 anlaşma · 2.429 ikili-yıl · 54 devletin 52'si |
| Askerî varlık | Üsler ve teyitli konuşlanmalar | Derlenmiş, kaynaklı açık kaynaklar | 18 büyük tesis · 8 aktör · 11 ev sahibi |
| Savunma iş birliği | Yürürlükteki ikili anlaşmalar | DCAD (Kinne 2018) + derlenmiş ek 2011–25 | 925 ikili-yıl · 66 ortak devlet |
| Silah ambargoları | Kapsamı kodlanmış BM/AB rejimleri | BM Güvenlik Konseyi · AB Konseyi | 15 rejim, 2000–2025 |
| Silahlı çatışma | Varlık, yoğunluk, can kayıpları | UCDP/PRIO ACD v25.1 · ACLED | 348 çatışma ülke-yılı · %91,5 olay kapsamı |
| Yönetişim | Rejim tipi, demokrasi endeksleri | V-Dem | Ülke-yılların %99,2'si |
| Ekonomi ve ticaret | GSYH, askerî harcama, hafif silah gümrük değeri | Dünya Bankası · BM Comtrade (HS 93) | Göstergeye göre %82–94 · %70,9 (Comtrade) |
TIV = SIPRI eğilim gösterge değeri; askerî kabiliyetin bir hacim endeksidir — fiyat değildir. HS-93 gümrük değeri TIV'i tamamlar: TIV'in kapsamadığı hafif silahları ve mühimmatı yakalar.
Dış Askerî Angajman Endeksi (EMEI)
EMEI, dış güçlerin bir devlete askerî olarak ne yoğunlukta angaje olduğunu özetler. Her biri 54 devlet genelinde min–maks normalize edilmiş üç gözlemlenebilir bileşenin saydam, eşit ağırlıklı bir bileşkesidir:
Burada ñarms normalize teslim edilen TIV'i, ñbase normalize yabancı üs varlığını, ñdca normalize savunma iş birliği bağlarını gösterir. Her sürümde endeks, ağırlıklar oynatılarak yeniden hesaplanır ve ortaya çıkan duyarlılık bandı yayımlanır; ağırlıklandırmaya dayanıklı olmayan sıralamalar beraberlik sayılır. EMEI bilinçli olarak bir "nüfuz puanı" değil, angajman yoğunluğu endeksidir — bileşenleri girdilerdir ve sonuçlara ilişkin hiçbir iddiada bulunmaz.
Her kayıtta kaynak bilgisi
Her kayıt kaynağını ve 1–3 arası bir güven kodunu taşır. Elle kodlanan katmanlar (üs varlığı, ambargo kapsamı, 2010 sonrası anlaşmalar) dayandıkları kamuya açık belgeyi veya raporu belirtir.
Uydurulmuş değer yok
80 aday değişkenin her biri kaynaklanabilirlik açısından derecelendirildi; savunulabilir açık kaynağı bulunmayan ikisi (asker / yüklenici sayıları, istihbarat iş birliği) tahmin edilmek yerine dışarıda bırakıldı. Eksik, eksik demektir.
Doğrulanmış sürümler
Dört katmanlı bir doğrulama takımı — yapı, referans bütünlüğü, değer aralıkları ve SIPRI'nin yayımlanmış toplamlarıyla çapraz kontrol — her sürümden önce sıfır hatayla geçmek zorundadır.
Veriyi okumak
TIV nedir ve neden para değildir?
SIPRI'nin eğilim gösterge değeri, her silah sistemini ortak bir askerî kabiliyet ölçütüne göre fiyatlandırır; böylece teslimatlar tedarikçiler, sistemler ve yıllar arasında karşılaştırılabilir. Bir hacim endeksidir: "TIV 500", 500 milyon dolar ödendiği değil, belirli bir miktarda kabiliyetin el değiştirdiği anlamına gelir.
TIV ile ABD doları sıralamaları neden uyuşmuyor?
Farklı ticaretleri ölçerler. TIV büyük konvansiyonel silahları (uçak, gemi, zırhlı araç, füze) kapsar; gümrük değeri (BM Comtrade HS 93) hafif silahları ve mühimmatı yakalar. İlkinde Mısır ve Cezayir önde; ikincide Nijerya ve Kenya çok daha yukarıda — ikisi de doğrudur.
Bir ülke haritada neden boş?
Boş, o ölçüt için kayıtlı değer olmaması demektir — silahlarda, kayıtlı büyük silah teslimatı olmaması (54 devletten ikisi için tüm dönem boyunca geçerli), mutlaka hiç silah olmaması değil. Açık kaynaklar küçük ve gayriresmî transferleri eksik sayar.
EMEI bir nüfuz puanı mı?
Hayır. Gözlemlenebilir angajmanı — silahlar, üsler, savunma paktları — tek bir karşılaştırılabilir sayıda toplar. Angajmanın nüfuz satın alıp almadığı tam da ASEO'nun açık bıraktığı araştırma sorusudur; endeks bunu bilerek yanıtlamaz.
Grafikleri ve verileri yeniden kullanabilir miyim?
Evet. Sitedeki her şey Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası lisansıyla (CC BY 4.0) yayımlanıyor: atıf ve DOI künyesiyle (https://doi.org/10.5281/zenodo.22234295) serbestçe kullanın, uyarlayın ve yeniden dağıtın. Her grafik, atıf damgalı PNG olarak indirilebilir.
Veriler ne sıklıkla güncelleniyor?
Yıllık döngüyle; SIPRI'nin ilkbahar Silah Transferleri sürümünü izleyen çeyrek içinde. Mevcut sürüm 2000–2025 dönemini kapsıyor ve kaynaklar 2025 itibarıyla güncel; site kilometre taşları sürüm notlarında tutuluyor.
Görünüm senaryoları öngörü mü?
Hayır. Görünüm sayfası sitenin ileriye dönük tek bölümüdür: gözlemlenen kayıttan, açık ve şeffaf eğimlerle türetilmiş üç örnekleyici senaryo. Bunlar analitik değerlendirmelerdir, tahmin değildir — diğer tüm bölümler yalnızca gözlemlenen rakamları aktarır.
Gözlemevi'ne nasıl atıf yapmalıyım?
Ozturk, Yunus (2026). “African External Security Engagement Observatory (ASEO).” https://doi.org/10.5281/zenodo.22234295 — BibTeX dâhil kopyalamaya hazır biçimler Hakkında sayfasında; ayrıca her profil sayfası kendi önerilen atıfını taşır.
Sınırlılıklar
Açık kaynaklar boşluklar ve raporlama gecikmeleri taşır. Küçük ada devletleri ile gayriresmî veya yasa dışı transferler eksik sayılır; Comtrade kapsamı devletlerin kendi gümrük raporlamasına bağlıdır; ACLED kapsamı 2010 öncesinde incelir; varlık katmanı yalnızca büyük, iyi belgelenmiş tesisleri kaydeder. Ambargoların kapsamı önemlidir — birçoğu yalnızca hükûmet dışı güçlere veya ülke-altı bölgelere uygulanır ve ulusal bir işarete indirgenmek yerine bu şekilde kodlanmıştır. Düzeltmeler ve belgelenmiş eklemeler memnuniyetle karşılanır: y.ozturk@erdogan.edu.tr.